Badira toki batzuk bisitari gisa iritsi eta alde egiten duzun horietakoak; beste batzuetan, ordea, zergatik oso ondo jakin gabe, etxera heltzen ari zarela sentitzen duzu. Niretzat, Otsagabiak badu azken horretatik zerbait. Izarrak lerrokatzea eta asteburu bat Orhipean gozatzen eman ahal izatea albiste ezin hobea da.
Ostiralean, sua eta musika izan genituen hasteko. Sugarrak gauean, zubia argiztatuta, soinuak, ikuskizuna eta giro sorgindua; iragan urrunetik etorritako emakumeak ibaiaren haitz artean aurrera zihoazen, zuziak eskuetan:
«Erre zenituzten sorginen oinordekoak gara gu;
erre zenituzten sorginen erratzak guk dauzkagu».
Gero kalejira iritsi zen. Musikariek errepertorio askotarikoa, zeharkakoa eta ezaguna eskaini zuten, abestiak ahalik eta eztarri gehienen ondare izan zitezen. Ideia bikaina: tradizioak bizirik jarraitzea nahi baduzu, saia zaitez jendeak kanta dezan. Neska katalan batzuk Xalbadorren heriotzean abestiaz maitemindu ziren, eta itzultzeko eskatu zidaten.
Larunbata benetan bizia izan zen. Koleto etxea bisitatu genuen, eta XX. mendearen hasierako familia burges baten bizimodua sentitu ahal izan genuen. Herriko bazter guztietan antzinako lanbideak berreskuratu zituzten; besteak beste, almadia bat eraiki zuten, garai batean ibaian zehar salgaiak garraiatzeko ezinbesteko baliabidea.
Bazkalorduan, zorte handia izan genuen: ondoko mahaian musikariak eta kantariak aritu ziren bazkalostea girotzen. Kantu batzuk oso ezagunak ziren, beste batzuk ez hainbeste; eta, bat-batean, emakume bat jota bat kantatzen hasi zen, ederki kantatu ere. Hainbeste gustatu zitzaidan, non haren izena galdetu bainuen: Viki Landa.
Halako batean, Karrika Dantza: kalezuloetan behera, zortzi dantzari indar handiz agertu ziren, kriskitinak joaz, plazara iritsi arte. Lau makila-dantza eta beste bi makilarik gabe. Zehaztasuna, energia eta abiadura zegoen han, benetan; baita martxan zeuden artikulazio batzuk ere, nik dagoeneko erabiltzen ez ditudanak.
Eta horixe da Orhipeanetik gehien gustatu zaidana: ez duela iragana museoko pieza gisa aurkezten. Ibilarazi egiten du. Kantuan, dantzan eta soinuan jartzen du; sutan ere bai.
Agian horregatik sentitu nintzen hain gustura. Badirelako azalpenik behar ez duten oroimenak. Nahikoa da kale bat, doinu bat, ahots bat edo dantza-pauso batzuk, urrunekoa iruditzen zitzaizun zerbait bat-batean, harrigarri ezaguna senti dezazun.
Roberto Moso
