25/08/2026
La localidad pirenaica de Otsagabia se prepara para celebrar una nueva edición de Orhipean: oficios y tradiciones, los días 28 y 29 de agosto, una cita que cada verano convierte el pueblo en un escenario vivo donde se recrea la forma de vida de comienzos del siglo XX. Vecinos y visitantes podrán disfrutar de demostraciones de antiguos oficios, escenas costumbristas, música popular y gastronomía local en un ambiente que recupera la memoria colectiva del valle.
La fiesta comenzará el viernes 28 por la noche, junto al río Anduña, con un espectáculo de fuego que simula un akelarre y una ronda por las calles del pueblo. El sábado 29, desde primera hora, las campanas anunciarán el inicio de una jornada dedicada a los oficios tradicionales: lavanderas en el río, hilanderas, zapatero, matatxerri, panadero, fotógrafo, artesanos, feria de ganado y distintas escenas de la vida cotidiana en las casas y bordas del valle.
Este año, Orhipean 2026 incorpora tres novedades destacadas:
- La construcción en vivo de una almadía junto al río Anduña, que mostrará el proceso artesanal de estas emblemáticas embarcaciones pirenaicas.
- Una exposición fotográfica del año 2005, que permitirá recordar los primeros pasos de la fiesta y su evolución a lo largo de dos décadas.
- La recuperación de la danza “Ingurutxo”, que cerrará la jornada con un baile colectivo al estilo tradicional.
Además, la organización invita a los visitantes a aprovechar la ocasión para conocer Casa Koleto, una de las viviendas históricas más singulares de Otsagabia. Este edificio, representativo de la arquitectura tradicional del valle, conserva elementos constructivos y decorativos que permiten comprender cómo eran las casas pirenaicas de antaño. Su visita complementa la experiencia de Orhipean, ofreciendo una mirada directa al patrimonio doméstico que forma parte de la identidad cultural del pueblo.
Durante el día habrá degustación de migas de pastor, rondas festivas y actuaciones musicales. La organización instalará una taberna popular en la plaza de la Blankoa, donde se ofrecerán pintxos, bocatas y bebidas para acompañar la celebración y sufragar parte de los gastos de la fiesta.
Orhipean es mucho más que una fiesta: es un homenaje a la identidad pirenaica y al valor del patrimonio inmaterial de Navarra. Cada edición refuerza el compromiso de Otsagabia con la conservación de sus raíces y la transmisión de los saberes que han definido su historia.
05/08/2026
Duela 2000 urte Pirinioak zeharkatzen zituen Iter XXXIV galtzada erromatarrari lotutako egiturak eta materialak argitara ateratzen jarraitzen du Zalduko aztarnategi erromatarreko indusketa arkeologikoaren kanpainak. Oihane Mendizabal arkeologoa (Arantzadi-Euskal Herriko Unibertsitatea Zientzia Elkartea) buru duen talde bat uztailaren 13tik 24ra ari da aztarnategian indusketak egiten. Kanpaina honetan arkeologia-taldea 15 boluntariok osatzen dute. Azken 9 urteetan bezala, indusketak hiri erromatar honetako termetako eraikinean jarraitu du, eta aurten iparraldera begira jarri da.
Aztarnategiko zuzendariaren hitzetan, "termen iparraldean dauden bi sektoretako lanekin jarraitu dugu. Espazio horiek dira eraikina bere osotasunean mugatzeko falta zitzaizkigun azkenak. Ekialdeko sektorean, eraikineko sarrera posible gisa interpretatuta, iaz gutxienez hiru zutabe zirkularren oinarriak identifikatu ziren, ziurrenik kokalekuko kale nagusitik arkupedun sarrera bati eutsiko ziotenak. Era berean, eraikinaren monumentaltasuna adierazten duten marmol zatiak erregistratzen jarraitu da ". Mendebaldean, aldiz, fase beranduagoko labe baten dokumentazioarekin jarraitu da. Egituraren inguruan aurkitutako aztarnek, hau da, errekarri txikiz osatutako zoladura batek, dolia zati ugarik (zeramikazko ontzi handiak) eta erretako animalien hezurren zenbait hondarrek, elikagaiak biltegiratzeko eta prestatzeko gune bat tratatu daitekeela planteatzen dute. Hala ere, datozen hilabeteetan egingo diren material guztien xehetasun-azterketak egin beharko dira.
Eguneroko bizitzako beste eguneroko objektu batzuk ere aurkitu dira, hala nola jolas-fitxak, txanponak, zeramikazko edo beirazko zenbait motatako zatiak, etab. Aurtengo beste berrikuntzetako bat Zalduko herrigunetik gertu (500 metrora) egindako azterlan geoarkeologikoa izan da; zehazki, Jauregiaroztegiako hezegunean, Auritz/Burguete herrian bertan. Bildutako sedimentuen lekukoei esker, sakonago ezagutu nahi dira aztarnategiaren inguruneak Antzinaroan, hau da, K.a. eta K.o. V. mendeen artean, izan zituen ingurumen-aldaketak. C. Gutxi gorabehera. Ekimen hau, Zalduako indusketa-kanpaina bezala, mugaz gaindiko ATEA ikerketa-proiektuaren barruan kokatzen da. Proiektu horren helburua da Pirinioez gaindiko bide erromatarrak bi isurialdeetan zeharkatzen zituen lurraldearen aldaketak ulertzea. Ikerketa horretan, mugaz bi aldeetako hainbat unibertsitate, enpresa eta ikerketazentrotako ikertzaile ugarik parte hartzen dute.
17/07/2026
Apiril erdialdetik, Zangozan Denboraren Bankua (DB) martxan dago. Auzotarren arteko elkartasuna sustatzeko eta elkarri laguntzeko sareak indartzeko sortutako ekimen komunitarioa da. Ekimen hau Nafarroako Gobernuko Toki Administrazioko Departamentuak finantzatzen du, Cederna Garalur Elkartearen bidez eta RuralNav 2026 proiektuaren barnean.
Zangozako Zaintza Itunak bultzatutako proiektu hau plataforma gisa planteatzen da; herritarren talentuak, trebetasunak eta ezagutzak komunitatearen eguneroko beharrekin lotzen dituen tresna gisa, hain zuzen ere.
Gune honetan, puntualki ematen diren laguntza guztiak doakoak dira eta elkarrekiko trukean oinarritzen dira: txanpon bakarra beste pertsona bati zerbitzua emateko eskainitako denbora-ordua da.
Lehen urratsak eta esku-hartzearen arrakasta
Joan den apirilaren 16an aurkezpen ofiziala egin ondoren, ekimenak harrera bikaina izan du herritarren artean. Orain arte, 20 bat pertsonak eman dute izena ofizialki, aurkezpen irekiei eta Zangozako asteko merkatu txikian jarritako informazio-mahaiei esker.
Orain arte banakako lehenengo trukeak egin dira: izapide digitalak egiteko laguntza, kakorratz-lanetako ikastaroak, altzariak garraiatzeko laguntza eta DBaren arretan zein kudeaketan bertan egindako lankidetza.
Norberari dakarkion onuraz gain, proiektuak hainbat topaketa komunitario sustatu ditu, harremanak estutzeko, konfiantza sortzeko eta bizikidetza bultzatzeko helburuarekin. Talde-ekintza horien artean, nabarmentzekoak dira ibilaldi osasungarri bat antolatu izana, emozioak kudeatzeari buruzko hitzaldi bat eta truke-azoka txiki bat.
Fase pilotua eta autokudeaketarantz
2026 urte honetan zehar, Denboraren Bankua esperientzia pilotu gisa arituko da lanean, koordinatzaile baten laguntzarekin. Helburu estrategikoa da, epe laburrean, sareak behar adinako heldutasuna lortzea hemendik aurrera Zangozako herritarrek beraiek modu guztiz autonomoan kudea dezaten.
RuralNav 2026 ekimenari buruz
Ekintza hau Cederna Garalur Elkarteak RuralNav 2026 lankidetza-programan sartu dituen banakako proiektuen barnean kokatzen da.
RuralNav Nafarroako Toki Ekintza Taldeek sustatutako lankidetza-proiektu bat da, eta Nafarroako Gobernuaren Toki Administrazioko Departamentuaren finantzaketa du. Bere oinarrizko xedea da Foru Komunitateko landa-emuetan gizarte-kohesioa sendotzen, bizi-kalitatea hobetzen eta biztanleria finkatzen lagunduko duten ekintza berritzaileak diseinatzea eta abian jartzea.
